Metallerin Özellikleri

Ametallerin Özellikleri

Yarı Metallerin Özellikleri

Tüm TEOG Fen Bilimleri Konu Anlatım videoları için tıklayın.

Kafanıza takılanları ya da yorumlarınızı altta yer alan Tartışmaya Katılın bölümüne yazabilir, çözemediğiniz soruları www.ozancorumlu.com/sizden-gelen-sorular bölümüne koyabilirsiniz.

Sesin yayılma hızı 2 faktöre bağlıdır:

YOĞUNLUK

Ses boşluk sevmez. TEOG Ses ve Özellikleri videosunda sesin boşlukta (uzayda) yayılmadığını söylemiştik. Bu yüzden ses taneciklerin arasında boşluk olmasını da sevmez. Gaz haldeki bir maddenin tanecikleri arasındaki mesafe en fazla olduğu için, ses en yavaş gaz ortamda yayılır. Katı haldeki maddelerin tanecikleri arasındaki mesafe en az (tanecikleri arasındaki çekim kuvvetinin en fazla olduğundan dolayı) olduğu için, ses katı ortamda en hızlı yayılır.

SICAKLIK

Sıcaklık arttıkça ortalama kinetik enerji artar. Yani tanecikleri arasında daha fazla titreşim olur. Ses titreşimi sevdiği için, ne kadar titreşim o kadar hızlı yayılma demektir. Yani; sıcaklık arttıkça sesin yayılma hızı artar. Sıcaklık ile sesin yayılma hızı doğru orantılıdır da diyebiliriz.

Tüm TEOG Fen Bilimleri Konu Anlatım videoları için tıklayın.

Kafanıza takılanları ya da yorumlarınızı altta yer alan Tartışmaya Katılın bölümüne yazabilir, çözemediğiniz soruları www.ozancorumlu.com/sizden-gelen-sorular bölümüne koyabilirsiniz.

Frekans

Her canlının belli bir duyma aralığı vardır. Yandaki tabloda bazı canlıların duyma aralıkları (eşikleri) verilmiştir. Bu tablo gördüğümüz üzre, insanlar 20 ila 20.000 Hertz arasındaki sesleri duyabilir.

20.000 Hertz’dan fazla frekanstaki seslere Ultrasonik Sesler denir.

Genlik

Yani sesi 2’ye ayırabiliriz :

1- Şiddetine göre (Genlik)

2- Yükseliğine göre (Frekans)

Sesin Tınısı

Ses kaynağının cinsini belirlemeye yarayan özelliğidir. Sesin tınısı, sesin ayırt edici özelliklerinden biridir. Aynı frekans ve genlikteki piyano ve kemandan çıkan seslerin birbirinden farklı olması, seslerin tınılarının farklı olmasından kaynaklanır.

TELLERDE SES

Titreşen bir telin frekansı;

• Telin gerginliğine
• Boyuna
• Kesitine (kalınlığına
• Cinsine

bağlıdır.

Telin Gerginliği

Tel ne kadar gergin ise frekansı o kadar fazladır. Yani gergin telden ince ses çıkar. Tel ne kadar gevşek ise frekansı o kadar azdır. Yani gevşek telden kalın ses çıkar.

Telin Boyu

Telin boyu ne kadar kısa ise frekansı o kadar fazladır. Yani uzun telden ince ses çıkar. Telin boyu ne kadar uzun ise frekansı o kadar azdır. Yani uzun telden kalın ses çıkar.

Telin Kesiti

Telin kesiti ne kadar ince ise frekansı o kadar fazladır. Yani ince telden ince ses çıkar. Telin boyu ne kadar kalın ise frekansı o kadar azdır. Yani kalın telden kalın ses çıkar.

Bu bilgiler haricinde önemli olan ve çok sorulan 2 soru tipine daha değinelim.

Yandaki şekli incelediğimizde, 3 kaba da demir bir çubuk ile vurulduğunda, boş kaptan ince ses çıkarken dolu kaptan kalın ses çıkar. Yani boş kaptan çıkan sesin frekansı en fazla iken, dolu kaptan çıkan sesin frekansı en azdır. Çünkü, ses titreşim hareketi yapar. Dolu kaba vurduğumuzda titreşecek tanecik sayısı en fazla olduğu için (su tanecikleri titreşiyor ve en fazla su dolu kapta var) en az frekans dolu kapta olur ve dolayısıyla en kalın ses dolu olan kaptan çıkar.

Yandaki şekli incelediğimizde, 3 kabın üzerinden üfler isek, boş kaptan kalın ses çıkarken dolu kaptan ince ses çıkar. Yani boş kaptan çıkan sesin frekansı en az iken, dolu kaptan çıkan sesin frekansı en fazladır. Ses, titreşim hareketi yapar demiştik. Burada kaplardaki suların üzerinde kalan boşluklardaki hava taneciklerini titreştirmiş oluruz. Boş kaptaki hava tanecikleri diğer kaplara göre en fazla olduğu için en az frekans boş kapta olur ve dolasıyla en kalın ses boş olan kaptan çıkar.

Tüm TEOG Fen Bilimleri Konu Anlatım videoları için tıklayın.

Kafanıza takılanları ya da yorumlarınızı altta yer alan Tartışmaya Katılın bölümüne yazabilir, çözemediğiniz soruları www.ozancorumlu.com/sizden-gelen-sorular bölümüne koyabilirsiniz.

Atmosferde, canlılar tarafından algılanabilen titreşimlerdir. Ses hakkında aşağıdaki 4 maddeyi çok iyi bilmemiz gerekir.

Ses kaynağından çıkan titreşimler sonucu ses dalgaları oluşur. Ses kaynakları, aldıkları enerjlerden dolayı titreşim hareketi yaparlar. Ve bu titreşim hareketi sonucu dalgalar halinde yayılırlar.

SES DALGALARININ TEPE NOKTASI

Ses enerjisini ileten taneciklerin sık olduğu bölgelere Tepe Noktası denir.

SES DALGALARININ ÇUKUR NOKTASI

Ses enerjisini ileten taneciklerin seyrek olduğu bölgelere Çukur Noktası denir.

SES DALGALARININ GENLİĞİ

Bir tepe noktası ile bir çukur noktası arasındaki mesafenin yarısına dalganın genliği denir. Tepe noktası ile denge noktası arasındaki mesafe de genlik olarak adlandırılır.

SES DALGALARININ FREKANSI

Bir noktadan 1 saniyede geçen dalga sayısına sesin frekansı denir.

SESİN DALGA BOYU

2 tepe noktası arasındaki mesafeye sesin dalga boyu denir.

Tüm TEOG Fen Bilimleri Konu Anlatım videoları için tıklayın.

Kafanıza takılanları ya da yorumlarınızı altta yer alan Tartışmaya Katılın bölümüne yazabilir, çözemediğiniz soruları www.ozancorumlu.com/sizden-gelen-sorular bölümüne koyabilirsiniz.

Bir elementin grup ve periyodu bulabilmemiz demek, periyodik tablodaki yerini bulmamız demektir. Bunun için elementin atom numarasını bilmemiz yeterlidir. Atom numarasını bildiğimiz bir elementin grup ve periyodunu bulmak için;

Kafanıza takılanları ya da yorumlarınızı altta yer alan Tartışmaya Katılın bölümüne yazabilir, çözemediğiniz soruları www.ozancorumlu.com/sizden-gelen-sorular bölümüne koyabilirsiniz.

Mendeleyev’in Periyodik Tablosu

Mendeleyev, atomları kütle numaralarına göre sıralamış ve bu şekilde bir periyodik tablo oluşturmuştur.

Moseley’in Periyodik Tablosu

Moseley, atomları atom numaralarına göre sıralamış ve şu an kullandığımız periyodik tabloyu oluşturmuştur.

PERİYOT

Periyodik tablodaki satırlara (yatay) periyot denir.

GRUP

Periyodik tablodaki sütunlara (dikey) grup denir.

PERİYODİK CETVEL GRUPLARIN ADLARI

1A Grubu – Alkali Metaller

2A Grubu – Toprak Alkali Metaller

7A Grubu – Halojenler

8A Grubu – Soygazlar (Asal Gazlar)

B Grubu – Geçiş Elementleri (Geçiş Metalleri)

Kafanıza takılanları ya da yorumlarınızı altta yer alan Tartışmaya Katılın bölümüne yazabilir, çözemediğiniz soruları www.ozancorumlu.com/sizden-gelen-sorular bölümüne koyabilirsiniz.

Bu derste periyodik cetveldeki ilk 20 elementi ve bu elementlerin özelliklerini, yapılarını, kullanım alanlarını, sembollerini ve elementler hakkında bilmeniz gerekenlerini anlatacağım.

HİDROJEN: Atom numarası 1’dir. Sembolü ‘H’ dir. Suyun yapısında bulunur.

HELYUM: Atom numarası 2’dir. Sembolü ‘He’ dir. Balon, zeplin gibi taşıtları şişirmede kullanılır.

LİTYUM: Atom numarası 3’tür. Sembolü ‘Li’ dir. Seramik ve cam yapımında kullanılır.

BERİLYUM: Atom numarası 4’tür. Sembolü ‘Be’ dir. Uçaklarda ve uzay araçlarında kullanılır. İletken vazifesi görür.

BOR: Atom numarası 5’tir. Sembolü ‘B’ dir. Ülkemizde bolca bor madeni bulunur. Renkli cam yapımında kullanılır.

KARBON: Atom numarası 6’dır. Sembolü ‘C’ dir. Tüm canlıların yaşamı için en önemli elementlerden biridir. Yeryüzünde, canlıların yapısında, kömür ve petrolün de yapısında bulunur.

AZOT: Atom numarası 7’dir. Sembolü ‘N’ dir. Canlılar için en temel elementlerden bir tanesidir.

OKSİJEN: Atom numarası 8’dir. Sembolü ‘O’ dur. Suyun yapısında bulunur. Canlılar için çok önemli bir elementtir. Doğada bulunur.

FLOR: Atom numarası 9’dur. Sembolü ‘F’ dir. Diş macunu ve deodorantların yapısında bulunur.

NEON: Atom numarası 10’dur. Sembolü ‘Ne’ dir. Reklam panolarının aydınlatılmasında kullanırı. Televizyon tüplerinde bulunur.

SODYUM: Atom numarası 11’dir. Sembolü ‘Na’ dır. Sofra tuzunda (NaCl), gıda sektöründe kullanılır, bazı metallerin yapısında bulunur.

MAGNEZYUM: Atom numarası 12’dir. Sembolü ‘Mg’ dir. Hava araçlarının yapımında kullanılır.

ALÜMİNYUM: Atom numarası 13’tür. Sembolü ‘Al’ dir. Elektrikli taşıtların yapısında ve içecek kutularında kullanılır.

SİLİSYUM: Atom numarası 14’tür. Sembolü ‘Si’ dir. Kum ve kilin yapısında bulunur. Bunun yanı sıra camın yapısında da mevcuttur.

FOSFOR: Atom numarası 15’tir. Sembolü ‘P’ dir. Sinir ve kemik yapısında bulunur.

KÜKÜRT: Atom numarası 16’dır. Sembolü ‘S’ dir. Sülfürit asitin yapısında bulunur.

KLOR: Atom numarası 17’dir. Sembolü ‘Cl’ dir. Sofra tuzunun (NaCL)  yapısında bulunur. İçme sularında mikrop öldürücü olarak kullanılır.

ARGON: Atom numarası 18’dir. Sembolü ‘Ar’ dir. Flüoresan tüplerinde kullanılır.

POTASYUM: Atom numarası 19’dur. Sembolü ‘K’ dır. Cam ve lens yapımında kullanılır.

KALSİYUM: Atom numarası 20’dir. Sembolü ‘Ca’ dır. Kirecin yapısında bulunur. Aynı zamanda diş ve kemik yapımızda da kalsiyum vardır.

Kafanıza takılanları ya da yorumlarınızı altta yer alan Tartışmaya Katılın bölümüne yazabilir, çözemediğiniz soruları www.ozancorumlu.com/sizden-gelen-sorular bölümüne koyabilirsiniz.

Atom, maddenin en küçük yapı taşıdır. Atomun çekirdeği içerisinde proton ve nötron bulunur.  Atomun yötüngelerindeyse elektronlar bulunur.

ATOM NUMARASI

Atom numarası proton sayısına eşittir. Elementler, periyodik cetvelde atom numaralarına göre dizilirler. Çekirdek yükü kavramı da atom numarası ve proton sayısı ile aynı şeydir.

KÜTLE NUMARASI

Proton sayısı ile nötron sayısının toplanmasıyla bulunur. Atom ağırlığı olarak da karşımıza çıkabilir.

İYON

Bir ya da daha fazla elektron almış ya da vermiş atom ya da atom gruplarına iyon denir.

Nötr bir atom elektron almış ise; değerliği (iyon yükü) (-) olur. Nötr bir atom elektron vermiş ise; değerliği (iyon yükü) (+) olur.

Bir iyonda;

Kafanıza takılanları ya da yorumlarınızı altta yer alan Tartışmaya Katılın bölümüne yazabilir, çözemediğiniz soruları www.ozancorumlu.com/sizden-gelen-sorular bölümüne koyabilirsiniz.

Maddenin 3 hali vardır:

TANECİK HAREKETİ

Katı haldeki maddeler de, sıvı haldeki maddeler de, gaz haldeki maddeler de titreşim hareketi yaparlar. Bunun haricinde sıvı ve gaz halde maddeler, akışkan olduklarından dolayı öteleme hareketi de yaparlar.

TANECİKLER ARASI BOŞLUK 

Katı halde maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk en az iken, gaz halinde maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk en fazladır.

POTANSİYEL ENERJİ ve KİNETİK ENERJİ

Gaz halindeki maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk en fazla olduğu için kinetik enerjileri en fazladır. Kinetik enerji, hareket enerjisi demektir. Gene aynı mantık ile katı maddeler arasındaki tanecikler arası mesafe en az olduğu için kinetik enerjileri en azdır.

Potansiyel enerji de durum enerjisidir. Katı haldeki maddelerin potansiyel enerjileri en fazlayken, gaz halindeki maddeleri potansiyel enerjileri en azdır.

DÜZENSİZLİK

Maddenin 3 hali arasında en düzensiz hal maddenin gaz halidir. Gaz taneciklerinin birbirleriyle etkileşimi neredeyse yoktur. Yani gaz molekülleri serbest halde dolaşırlar. Gene gaz tanecikleri arasındaki mesafenin en fazla olmasından da düzensizliğin en çok olduğu halin gaz hali olduğu yorumunu yapabiliriz.

Katı maddelerin tanecikleri arasındaki mesafe de en az olduğu için en düzenli hal, maddenin katı halidir diyebiliriz.

Yani düzensizlik katıdan gaza doğru gittikçe artar.

BAĞ KUVVETİ

Tanecikler arası bağ kuvveti en fazla olan katı haldir. Bağ kuvvetleri fazla olduğu için tanecikler arası boşluk en az hal katı haldir. Aynı şekilde bağ kuvveti en az olan hal de gaz haldir. Gaz tanecikleri arasındaki bağ kuvveti az olduğu için tanecikler arasındaki mesafe en fazldır.

Bu bilgilerin yanı sıra sorularda çokça çıkan 2 özelliğe daha değinelim:

Belirli Şekil

Katı haldeki maddelerin belirli bir şekli vardır. Sıvı ve gaz haldeki maddelerin belirli bir şekli yoktur.

Belirli Hacim

Katı ve sıvı halde maddelerin belirli bir hacimleri varken gaz haldeki maddelerin belirli bir hacimleri yoktur.

Tüm TEOG Fen Bilimleri Konu Anlatım videoları için tıklayın.

Kafanıza takılanları ya da yorumlarınızı altta yer alan Tartışmaya Katılın bölümüne yazabilir, çözemediğiniz soruları www.ozancorumlu.com/sizden-gelen-sorular bölümüne koyabilirsiniz.

ERİME: Maddenin katı halden sıvı hale geçme durumudur.  

BUHARLAŞMA: Maddenin sıvı halde haz hale geçme durumudur. Bu duruma aynı zamanda KAYNAMA adı da verilir.

DONMA: Maddenin sıvı halde katı hale geçme durumudur.

YOĞUNLAŞMA: Maddenin gaz halde sıvı hale geçme durumudur. Bu duruma aynı zamanda YOĞUŞMA adı da verilir.

SÜBLİMLEŞME: Maddenin katıdan direkt olarak gaz hale geçme durumudur. En bilinen örneği naftalindir.

KRİSTALLEŞME: Maddenin gaz halde direkt olarak katı hale geçme durumudur. Bu duruma aynı zamanda KIRAĞILAŞMA adı da verilir.

HAL DEĞİŞİMİNDE ENERJİ HESABI

Maddelerin hal değişimleri sırasında enerjilerin hesaplanmasında Q = m . l formülü kullanılır. Burada Q ısı, m kütle, l hal değişim ısısıdır.

Tüm TEOG Fen Bilimleri Konu Anlatım videoları için tıklayın.

Kafanıza takılanları ya da yorumlarınızı altta yer alan Tartışmaya Katılın bölümüne yazabilir, çözemediğiniz soruları www.ozancorumlu.com/sizden-gelen-sorular bölümüne koyabilirsiniz.