• Eğitim Müfredatı

Örneğin tıp okumayı düşünüyorsanız, kaliteli bir fen lisesi ya da kaliteli bir anadolu lisesi seçmek akıllıca olacaktır. Eğer kamu yönetimi düşünüyorsanız, sosyal bilimler lisesi sizin için biçilmiş kaftan olabilir. Lise seçiminde okul türlerini çok iyi araştırıp, hangi okul türünün nasıl bir ders müfredatı olduğunu, hangi derslerin ağırlıklı olarak gösterildiğini, bu okulları bitirdikten sonra hangi mesleklere yönelebileceğinizi iyi bilmeniz gerekiyor.

Yabancı özel okul tercihinde bulunacaklar için de aynı şey geçerli. Mesela Alman ekolüne sahip okullar genelde mühendislik alanında öğrenci yetiştirirken, Fransız ekolündeki liseler daha çok siyasal bilimler mezunu verirler.

Bu konuda detaylı bilgi alabilmek için okul okul gezmeniz çok önemli. Bunun haricinde de bir çok lisenin resmi internet liselerinde, geçen yıl kaç kişiyi üniversiteye yollamış, kazanan bu öğrenciler hangi üniversiteyi ve hangi bölümü kaç puanla kazanmış görebilirsiniz. Bu şekilde de bir bilgiye ulaşamadıysanız internetten de genel bir araştırma yapmalısınız.

Elbette müfredat haricinde de okulların araştırılması gereken başka yönleri de var. Akademik kariyerin ötesinde, okulların sosyal etkinlikleri ne seviyede, rehberlik birimi ne kadar etkin, yetkin ve aktif, sertifika programları mevcut mu, yabancı lise ya da üniversitelerle belli anlaşmaları var mı, denklik durumları var mı, ne kadar teknolojiye önem veriyor gibi soruların da altını doldurmanız gerekmekte.

• Ev ile Okul Arasındaki Mesafe

Ev ile okul arasındaki mesafe, lise seçiminde azımsanmayacak kadar önemli bir faktördür. Özellikle lise son sınıfta, yani üniversiteye çok yoğun bir şekilde hazırlanma sürecinde, her bir dakikanın dahi önemli olduğu bu zamanlarda ev ile okul arasındaki mesafenin az olması büyük bir şans olabilmekte.

Fakat evinizin karşısındaki okul, evinize 1 saatlik mesafede olan bir okuldan çok daha kötü bir eğitim veriyorsa, elbette öncelik eğitim kalitesi olmalı. Yine ilçe ya da il merkezi ikileminde kalanlar da bu konuda çok iyi düşünmeliler.

• Derslik (Sınıf) Mevcudu

2015 yılını baz alırsak, anadolu liselerinin derslik (sınıf) mevcudu 34’ten 40’a çıkarıldı. Bildiğim kadarıyla proje okullarda bu sayı 34’te halen. Fakat bir çok uzman, bazı okullarda 40 sayısını da aşan dersliklerin olabileceğini öngörmekte. Elbette bir sınıfta ne kadar az öğrenci varsa, öğretmenin de işi o kadar kolaylaşır. Öğrencinin işin de bir o kadar kolaylaşır.

Bu yüzden lise seçimi öncesinde mutlaka sınıf mevcudunu öğrenin.

• Okulların Fiziki Yapısı

• Üniversite Başarı Oranı

Eğitim müfredatı bölümünde söylediğim gibi, liselerin üniversite başarı oranları çok önemlidir. Bu istatistiğe mutlaka bakın. Bu istatistik, bir nevi okulların karnesidir. Neticede bu liselere gidilmesinin sebebi üniversiteyi kazanmaktır.

Tercih edeceğiniz lise, öğrenciyi üniversiteye ne kadar hazırlayabilecek, okulda öğrenci koçluğu programları var mı, etüt programları var mı ve etütler ne sıklıkta ve disiplinde oluyor, üniversite sınavına yönelik okulun deneme sınavı programları ve bu deneme sınavlarının kalitesi dikkat etmeniz gereken bazı noktalar. Aynı şekilde öğrencinin durumu, sınavlardaki başarı oranlarının geri bildiriminin ne sıklıkta ve ne ciddiyette olduğu da bir diğer önemli faktör.

• Rehberlik Birimi

İyi bir rehberlik birimi olan bir lise, tahmin ettiğinizden çok daha büyük bir yarar sağlayacaktır. Bu yüzden mutlaka tercih edeceğiniz okulun rehberlik birimini iyi araştırın.

• Yabancı Dil

Şu an dünyada İngilizce bir yabancı dil olarak geçmiyor neredeyse. Ülkemizde de İngilizce bilmek artık zaten olması gereken bir şey. İşverenler de artık mutlaka 2. hatta 3. bir dil arıyorlar ve bir işe başvuran tamamen aynı donanımda 2 kişi varsa, yabancı dil uzmanlığı ve çok dil bilmek direkt olarak tercih sebebi olmakta.

Sonradan anadolu lisesi olan okullardaki yabancı dil kredisi ve eğitim kalitesi, eski anadolu liselerine göre daha düşük olmakta. Bu küçük bir örnek mesela.

Tercih edeceğiniz lisenin yabancı dil seçeneklerine, müfredattaki saatine, eğitim kalitesine mutlaka çok dikkat edin. Bu husus, hem öğrencilerin bir dünya vatandaşı olma yolunda, hem üniversitede belki de hazırlık okumayıp 1 seneden tasarruf etmesi yolunda, hem de bireysel olarak gelişimi açısından çok önemlidir.

• Eğitim Kadrosu

Ülkemizde bir çok lisede eğitim kadroları çok sık değişebilmekte. Özellikle son yıllarda ‘rotasyon’ adı altında belli bir seneyi doldurmuş öğretmenler başka liselere atanmakta. Bu durum çok köklü, çok iyi eğitim veren ve hepinizi ismini ezbere bildiği liselerde de olabilmekte. Bu konuya ayrıca dikkat etmenizi önermekteyim. Eğitim kadrosunun oturmuş olması, öğretmenlerin kalitesi, bir çok şeyin ötesinde önemlidir.

• Sosyal Faaliyetler

Öğrencinin kendini tanıması, özgüven sahibi olması, kaliteli arkadaşlıklar kurmayı öğrenmesi, zayıf ve güçlü yönlerini tespit edip zayıf yönlerini güçlendirmesi, güçlü yönlerini doğru yerlere kanaliz edebilmesi, takım çalışmasının ne kadar önemli ve gerekli bir şey olduğunu yaşayarak öğrenmesi ve takım çalışmasına uyum sağlayabilmesi, sorumluluk alması gibi öğrenciyi ‘birey’ yapan her şey sosyal faaliyetlerden geçer.

Bir lisenin sosyal faaliyetleri ne kadar etkin ise, öğrenci de o kadar birey olma yolunda ilerler. ‘Dünyanın en zenginleri’ listelerini incelerseniz, bir çok kişinin üniversite mezunu bile olmadığını görürsünüz. Ortak özelliklerini incelediğinizde ise sorumluluk alan, risk almayı bilen, özgüven sahibi, insan ilişkileri son derece iyi karakterlerle karşılaşırsınız. Yani birey olmak, akademik kariyerin de ötesinde önemlidir.

Bu sebepten dolayı tercih edeceğiniz okulun sosyal etkinliklerini, sosyal etkinliklerinin kalitesini mutlaka araştırın. Bu konuyu kesinlikle küçümsemeyin.

Son söz olarak en çok yapılan hatadan kısaca bahsetmek isterim. Bu söz direkt olarak velilere. Çocuklarınız sizin tapulu malınız değil. Sizin geçmişte olamadığınız mesleklere gitmesi gereken insanlar da değil. Onlar birer birey. Ve lise seçimi öncesinde yapmanız gereken, çocuklara sadece yol göstermek. İçlerindeki cevheri çıkartmalarına yardımcı olmak. İlgi ve yeteneklerini keşfetmelerini sağlamak. Önündeki tüm seçenekleri yönlendirme yapmadan ortaya sunmak:

Şu okula gidersen, şu mesleğe sahip olabilirsin, şu oranda iş bulabilirsin, günde şu kadar saat çalışırsın, şu kadar maaş alırsın, ünvanın şu olur vs. gibi…

Her anne-baba çocuğunun en iyi şekilde eğitim almasını, en güzel mesleklere sahip olmasını ister. Ama bazı bilgi eksiklikleri sonucu ne yazık ki ortada iyi niyet de olsa tamiri mümkün olmayan hatalara da sebep olmaktalar. Bu yüzden bu konuda çok hassas olması, ince eleyip sık dokunmalı. Ve okullarda tek amacı sizlere yardımcı olmak, yol göstermek olan rehberlik öğretmenlerine olabildiğince olumlu, yapıcı bir şekilde davranmalısınız. Bir rehber öğretmen olmasam da bu konuda çekilen sıkıntıları yakinen bildiğim için bu konunun da özellikle altını çizmek isterim.

Her şey gönlünüzce olsun…

Yazı ile ilgili soru, görüş ve yorumlarınızı yazının altında yer alan Tartışmaya Katılın bölümüne yazabilirsiniz.