Her şeyden önce ölüm kavramı hayatın bir gerçeği ve çocuklarımız kendi yakın çevresinde karşılaşmasa bile bir arkadaşının başına geldiğinde, komşularının böyle bir durum yaşadığında, televizyonda veya haberlerde ölüm kavramıyla karşılaşıyor. Karşılaştıklarında sorular sorarak ölümü anlama ve kendilerince anlamlandırmaya çalışıyorlar.

Bunlar ve daha bir çok sorunuzun cevabını bu yazımda bulacaksınız.

Hepimiz yeni karşılaştığımız durumları sorgular ve öğrenmeye çalışırız. Çocuklarımız da ölüm konusunda meraklı olup sizleri bezdirecek derecede sorular soruyor olabilirler. Bu soruları onların anlayabileceği şekilde anlatmalı ve onlara verdiğimiz cevaplar onları tatmin edecek şekilde olmalı. Aksi halde yarım ya da eksik olarak verilen bilgilerde bazı korkular yanlış olarak kodlanabilir ve hayatının bir noktasında onu zorlayabilir.

Ölüm çocuğun yaşına uygun bir şekilde anlatılmalıdır. Yaş gruplarına göre çocukların ölüme bakışları ile ilgili bilgiler bize bu konuda yardımcı olabilir. 0-2 yaşlarındaki çocuklar ölümle ilgili herhangi bir duyguya sahip değillerdir. Bu yaşlarda yaşanan yaslarla ilgili konuşma daha sonraki sürece bırakılmalıdır. 3-4 yaş grubu çocuklar ölümün geri dönülmez ve evrensel bir süreç olduğunu algılayamazlar, somutlaştırma döneminde olduklarından daha somut bir şekilde ölüm anlatılmalıdır. Bu dönemde terk edilme en büyük korkularıdır ve bir kayıpla karşılaştıklarında ‘bana ne olacak?’, ‘bana kim bakacak?’ soruları akıllarını meşgul eder. Bu durum net bir şekilde çocukla konuşulmalı ve açıklık getirilmelidir. 5-6 yaş grubu çocuklar ölümle ilgili sorular sorarlar. Ölümü kafalarında bir şemayla somutlaştırmak isterler. ‘iİnsanlar hasta olunca mı ölür?’, ‘yaşlanınca mı ölünür?” vb. sorular sorarlar. 7-11 yaş grubu çocuklar ölümün geri dönülmez bir olay olduğunu algılarlar. Daha çok ayrıntıya girip sorular sorarlar. Bu dönemde net ve kesin bilgiler verilmelidir.

Çocuklar travma ve yasa anne babalarının verdiği tepkilere paralel tepkiler verirler. Bu yüzden verdiğimiz tepkilerin model olduğunun farkında olmalı ve uygun davranışlarda bulunmalıyız. Eşini kaybeden bir adam çocuklarına yansıtmamak için kendi duygunlarını dizginlemeye, ağlamamaya ve güçlü görünmeye çalışır çocukta babasına bakarak öyle davranması gerektiğini düşünür ve dışsallaştırıp rahatlayamaz. Çocuk için yas süreci daha zor geçer. Baba bu durumda duygularını rahatça yaşamalı (çok ajite olmayacak şekilde) ve çocukların duygularını da dışsallaştırarak rahatlamasına yardımcı olmalıdır.

Çocuğa kayıp nasıl söylenecek? Şimdi bu konuya açıklık getirelim; kayıp, çocuğun ailesinden biri veya yakın hissettiği bir kişi tarafından, güvenli hissettiği bir ortamda söylenmelidir. Gerçekler en kısa sürede söylenmelidir. Gitti, bizi hep görüyor, cennete gitti gibi söylemler kullanılmamalıdır. Sadece ve sadece gerçek söylenmeli tek bir cümle kullanılmalı; ‘öldü’.

Çok değerli hocam Abdullah Aydın’ın  söylemiyle ‘Ateş düştüğü yerde söndürülür’. Bu nedenle çocuk başka bir yere gönderilmemeli, evden uzaklaştırılmamalıdır. ”Ah benim kadersiz yavrum” vb. durumu vahimleştirecek cümleler kullanılmamalıdır. Özellikle 6 yaşından sonra eğer çocuklar isterse cenaze törenine gidebilirler, ancak kefenli olarak toprağa koyma sahnesi hariç diğer sahneleri görmesinde sakınca yoktur. Cenaze töreninden önce orada nelerle karşılaşacağıyla ilgili çocuk bilgilendirilmelidir. Cenaze bir vedadır ve bilinç altında kabulü kolaylaştırır.

Sonraki süreçte ebeveyn yasını yaşarken yaptığı ritüellerine çocuklarını da katmalı, beraber bu süreci atlatmaya çalışmalıdır. Çok sıkıntı yaşanacağı düşünülüyorsa bir uzmandan destek alınması bu süreci daha sağlıklı yürütülmesini sağlar.

Hep güzel haberler almak ve güzel haberler vermeniz dileğiyle…

Melek CANOĞLU’nun tüm yazıları için tıklayın.

Bu yazının tüm hakları ozancorumlu.com’a aittir. www.ozancorumlu.com biçiminde aktif bağlantı kurulabilir, açık kaynak gösterilmek kaydıyla içerik kullanılabilir. Açık kaynak göstermeden yapılan alıntılar için yasal takip yapılacaktır. ©

Bir çoğumuz sınavlarla ya da bir konu hakkındaki bilgimizi arttırmak için sürekli bir çaba içerisindeyiz. Türkiye’de başarılı olduğumuzu göstermek, birtakım kurumlara kendimizi ispatlamak ve yeterliliğimizi teyit ettirmek için sınavlara girmek zorundayız ve sınavlar içinde bir çok konuya çalışmalıyız. Hal böyleyken ‘ders çalışırken neler yapmamız gerekiyor?’, ‘Öğrenme dediğimiz süreç nasıl gerçekleşiyor ve ya öğrenme bireysel bir süreç olarak mı yürütülmeli?’ gibi kafanıza takılabilecek soruların cevaplarını vermeye çalışacağım.

Öncelikle öğrenmenin gerçekleşmesi için halihazırda bir amaç belirlememiz gerekiyor. Amacımız -ki sınavlara bir amacımızı gerçekleştirmek için gireriz- çoğu zaman öğrenmedeki motivasyonumuzu yönlendiren bir durumdur. Amacımız ne kadar ulaşılabilir ve yeteneklerimize uygun seçilirse kendimize olan inancımız da artar.

Bir amaç belirledikten sonra artık çalışmaya başlamamız gerekiyor. Çalışmaya başlarken elimizdeki dokümanlarımızı nasıl kullanacağımızı, nelere ihtiyacımız olabileceğini planlayıp dökümanlarımızı çalışma süreci için hazırlamalıyız. Dökümanlarımızı da hazır ettikten sonra çalışma sürecinde kullanacağımız ortamın düzenlenmesi gerekiyor.

Evettt….Çevremizdeki her şey çalışmamız için hazır. Bu arada hedef ve amaçlardan bahsetmiştik. Bununla ilgili de bir püf noktasına değinmek istiyorum. Ulaşmak istediğimiz hedefle ilgili olarak her gün 10 dk. ayırıp bu konuyla ilgili hayaller kurabiliriz, bunu yatmadan önceki 10 dk. olarak planlayabilirsiniz.

Verimli çalışmak, daha doğrusu çalışmalarımızın verimli olması için bizim nasıl öğrendiğimizi bilmemiz gerekiyor. ‘Yazarak mı?’, ‘okuyup özet çıkartmakla mı?’, ya da ‘sadece okuyup ardından soru çözmekle mi?’ gibi soruları kendimize sorup bir cevap vermemiz gerekiyor. Nasıl öğrendiğinizin kararını siz vermelisiniz, çünkü öğrenme herkes için farklı ve kişisel bir süreçtir. Bu kararı verirken daha önceki deneyimlediğiniz öğrenme süreçlerini gözlemleyebilirsiniz.

Öğrenmenin tanımına bir bakalım. Öğrenme, yaşantı sonucu davranışlarımızdaki kalıcı değişmelerdir. Bu tanımdaki yaşantı bizim çalışma için harcadığımız zamandır ve davranışımızdaki değişmelerin kalıcı olması için çalışmalarımızı belli bir düzende yapmalı ve belirli aralıklarla tekrarlar yapmalıyız. Tekrar, öğrenmedeki en önemli noktadır ve beynimizin yeni öğrendiği bilgiyi kısa süreli bellekten uzun süreli belleğe kalıcı olarak yerleştirebilmesi için çok önemlidir. Çalıştığımız konuları ”çalıştım, anladım” deyip bir kenarda bırakırsak, tekrar yapmazsak, sınavda bu konuyla ilgili bilgiyi beynimiz bize ulaştırmakta zorlanabilir, bu yüzden düzenli bir şekilde çalışmalı ve haftalık olarak daha önceki çalışmalarımızı tekrar etmeliyiz. Çalışmalarımızı yaparken illaki anlamadığımız noktalar olabilir. Zorlandığımız konularda mutlaka yardım almalıyız.

Sınava hazırlanan herkese başarılar diliyorum…Sınavlar önemlidir ancak mutlu olmak daha önemlidir:)

Sevgilerle…

Melek CANOĞLU’nun tüm yazıları için tıklayın.

Bu yazının tüm hakları ozancorumlu.com’a aittir. www.ozancorumlu.com biçiminde aktif bağlantı kurulabilir, açık kaynak gösterilmek kaydıyla içerik kullanılabilir. Açık kaynak göstermeden yapılan alıntılar için yasal takip yapılacaktır. ©

Bu yazımda siz değerli okuyucularımla hep üzerinde düşündüğüm bir konu, farkındalık ve farkında olmanın ne olduğuyla ilgili naçizane düşüncelerimi sizlerle paylaşmak istiyorum.

Hepimiz bir hayat koşuşturmacası içinde oradan oraya savrulup duruyoruz. Kimimiz işleriyle meşgul, kimimiz her şeye yetişeceğini düşünüp kendini harap etmekle meşgul. Hayat akıp giderken hiç düşünüyor muyuz; ‘Bizim bu hayata gelme sebebimiz nedir?’ Hayatta gelmişken yapmamız gerekenler neler? Ben bu hayat için ne kadar gerekli ve ne kadar vazgeçilmezim? Bunları okurken sizin de bunlara benzer sorular gelmiştir aklınıza.

Gelelim farkındalık kavramına. Farkındalık demek, şu an içinde bulunduğumuz anı yaşamaktır. Geçmişte bizi üzen olayların intikamıyla ya da gelecekte gerçekleşme olasılığı olduğu kadar gerçekleşmeme riskinde olan olayları düşünürsek ‘şu anda’ olamayız. Anı yaşayıp mutlu olamayız. Geçmiş ve gelecek arasında sıkışıp kalırız ve bu durum mütemadiyen sürer ve anı asla yakalayamayız.

Farkındalığımızı arttırmak için yaşadığımız olaylara kavanozun dışından bakmalıyız. Yani olanı olduğu gibi görüp algılamalıyız. Bunun tersi durumunda geçmiş ya da gelecek ile ilişkilendirmelere girip an’dan uzaklaşıp farkındalığımızı yerle bir edebiliriz. Hayat hep akan bir su gibi dinamik bir süreç ve bu süreç içerisinde olaylara duygularımızı katmadan bakmayı öğrenirsek çözüme kolay yoldan ulaşıp mutlu oluruz.

İlk paragrafta hayata yönelik sorduğumuz sorulardan birisine kendi açımdan cevap vermek istiyorum. Hayata gelme sebebimiz ne ve amacımız ne? Bana göre hayatın en önemli anlamı mutlu olmak. İnsanlar her yaptıkları şeyi mutlu olmak için yaparlar. Mutlu olmak için çalışırız, didiniriz ve tabii hepimiz için mutluluk farklı anlamlar ifade eder. Kimi için mutluluk zengin bir hayat sürmek, kimi için üst düzey bir statüye sahip olmak, kimi için güzel bir bahçe, kimisi için güzel bir beste, kimisi için hep kabul görmek, kimisi için egosunu hep yüksek tutmak. Bu örnekleri çoğaltabiliriz. Kısacası hepimizin hayattaki amacı mutlu olmaktır ancak mutlu olacağı argümanlar farklıdır.

Yukarıdaki bütün paragrafları bileştirirsek farkındalığımız arttıkça mutlu oluruz. Hayattaki amacımız olan mutluluk için yargısız bir şekilde şimdiki ana odaklanabilmeliyiz. Şimdi ve şu anda olmak insanı özgürleştirir ve mutlu eder. Farkındalıkta ne geçmiş ne gelecek var, aklını önceden olmuş ve sonra olacak durumlardan arındırmak, bilincimizi boşaltmak ve daha sağlıklı düşünmek vardır.

Melek CANOĞLU’nun tüm yazıları için tıklayın.

Bu yazının tüm hakları ozancorumlu.com’a aittir. www.ozancorumlu.com biçiminde aktif bağlantı kurulabilir, açık kaynak gösterilmek kaydıyla içerik kullanılabilir. Açık kaynak göstermeden yapılan alıntılar için yasal takip yapılacaktır. ©

Rehberlik, kelime olarak bakıldığında belirlenen hedefe hangi yollardan daha rahat ulaşılacağı konusunda bireye yardımcı olmaktır diyebiliriz. Asla bireyin yapacaklarını belirleyip, alıp onu hedefine taşımak, zorlamak değildir. Bireyin bir hedef belirlemesine yardımcı olmak ve bireye kılavuzluk ederek hedefine ulaşmasını kolaylaştırmaktır. Bireyin hedefine ilerlerken geçtiği aşamalarda yaşayacağı sıkıntıları en aza indirgeyerek yardımcı olmaktır.

Gelelim okul rehberlik servislerine. Okulda rehberlik, sadece sıkıntı yaşayan ve problemli öğrencilerin yönlendirildiği bir birim olarak düşünülmektedir. Çoğu veli ile daha ilk sohbetimizde ‘’size pek ihtiyacı olmaz, problemli değildir’’ cümlesini duyuyorum. Rehberlik nefes alma yeridir. Öğrenci, okul hayatının getirdiği rutinden sıkıldığında konuşup rahatlayacağı bir yerdir. Benim pek çok öğrencim ilk aşklarını, eve aldıkları köpek veya kedilerini, ilk ergenlik dönemlerinde yaşadıkları sıkıntılarını, anne veya babalarıyla yaşadıkları sıkıntıları, geleceğe yönelik planlarını, bazen eve yeni eklenen bireye karşı duyulan duygularını, arkadaşlarıyla yaşadıkları problemleri vs. bunları konuşmak için geliyorlar. Öğrencilerimle konuşup çözümler buluyoruz. Hem ben, hem de öğrencilerim çok mutlu oluyor. Kısacası rehberlik sadece sıkıntılı ve problemli öğrencilerin değil, bütün öğrencilerin kullanması gereken bir birimdir.

İlkokul öğrencilerinin okula uyum sağlama, okula uygunluk gösterip göstermemesi, okul fobisi, sosyal ilişkilerinde yardım, ortaokul öğrencilerinin yeteneklerinin çeşitli testlerle belirlenip, yeteneğine uygun lise veya üniversite planlarının yapıldığı, gelecekle ilgili desteğin verildiği yerdir rehberlik. Dikkat eksikliği, öğrenme güçlüğü vb. konularda zorluk yaşayan öğrencilerin sınıf rehber öğretmenleriyle işbirliği yaparak problemin en aza indirgeneceği birimdir.

Kısacası bireyin nefes alamadığını düşündüğü, bunalımlar yaşadığı, gelecege yönelik planlamalar yapması gerektiği, mutlu olduğu, başarılı olduğu veya başarısız olduğu konularla ilgili destek alabileceği bir yerdir.

Herkesi sevgi ve saygıyla selamlıyorum…

Melek CANOĞLU’nun tüm yazıları için tıklayın.