Milli Eğitim Bakanlığı’nca (MEB), her eğitim kademesinde tekli eğitime geçilmesine yönelik çalışmalar başlatılacak. Fiziki altyapı olanakları artırılarak, bütün eğitim kademelerinde ikili eğitim uygulamasına son verilmesine yönelik bir yol haritası çıkarılacak ve uygulamaya geçilecek.

Okul öncesi eğitim, son yıllarda üzerinde yoğun olarak çalışılan bir alan. 19 Nisan’da Bomonti Mıhitaryan Okulu’nda düzenlenen ‘Çocukların Okula Başlama Sendromunda Veliye Düşen Görevler’ başlıklı panelde konuşan Enna Ökke ve Serhan Ekin, bu alanda hizmet veren iki önemli uzman psikolog. İkili, ortağı oldukları Mental İstanbul Psikolojik Danışmanlık Merkezi’nde tez çalışmalarını sürdürürken, bir yandan da, düzenledikleri panellerde, 0-6 yaş grubu çocukların gelişim sürecinde etkili olan okul öncesi eğitimin gerekliliğini anlatarak velileri bilinçlendirmeyi hedefliyor. Ökke ve Ekin’le uzmanlık alanları, deneyimleri ve önerileri üzerine konuştuk.

Enna Ökke, 0-6 yaş grubu çocukları hayata hazırlarken en önemli aşamanın okul öncesi eğitim olmasının nedenini şöyle açıklıyor: “0-6 yaş, fiziksel ve biyolojik gelişimin %70’inin tamamlandığı dönem; çocuk ona bu süreçte ne verirseniz öyle şekillenir. Türkiye’de okul öncesi eğitim oranı %16. Bu oran Avrupa ülkelerinde %100. Türkiye’de de bu oranın yükselmesi gerekiyor. Bu noktada velilerin devreye girmesi gerekiyor. Bizlere de çocuklarını anaokuluna göndermeleri için velileri bilinçlendirmek düşüyor.”

İlk adımın önemi

Enna Ökke gibi tez çalışmalarını sürdüren ve duygu durum düzenleme stratejileri üzerine araştırmalar yapan psikolog Serhan Ekin ise, okul öncesi eğitim alarak birinci sınıfa başlayan çocukların daha sağlıklı bir eğitim hayatına adım attıklarını vurguluyor: “Bir metaforla açıklayacak olursak, eğitimi gömlek gibi düşündüğümüzde, okul öncesi eğitim olan ilk düğmeyi doğru ilikleyemezsek sürecin devamında problem yaşamamız olasıdır. Okul öncesi eğitim çocuğun tüm eğitim hayatını etkiler. Yakın geçmişte eğitimle ilgili kafa karıştıran birçok düzenleme yapıldı. Son olarak, 66 aydan itibaren çocukların birinci sınıfa başlamasında karar kılındı. Burada veli, “Ben başlamasını istemiyorum diye dilekçe yazıp”, çocuğunu eğitime başlatmayabiliyor. Ancak 69. – 71. aylarda olan çocukların eğitime başlamaması ancak doktor raporuyla mümkün. Bunun için bir pedagog veya bir psikologdan çeşitli değerlendirmeler veya çeşitli oyun terapileri isteniyor. 72. aydan itibaren ise tüm çocuklara eğitim zorunlu. Ancak çocukları doğrudan birinci sınıfa verdiğimizde, o güne kadar daima aile koruması altında vakit geçiren çocuk, sudan çıkmış balık gibi, ne olduğunu şaşırıyor. Okul öncesi eğitimin genellikle 36 aylıktan itibaren verilmesi gerekse de, doğru zamanı çocuğun gelişim evreleri belirler. Öncelikle velilerin kendi çocuklarını tanımaları, onların olgunluklarını tartmaları gerek. Bu sayede, birinci sınıf öncesinde eğitim alan çocukların fiziksel ve sosyal gelişimleri, motor becerileri, arkadaşlık ilişkileri ve sorunlarla başa çıkma becerileri açığa çıkmış olur.”

Sorunu doğru tanımlamak önemli

0-6 yaş grubu çocukların okul öncesi eğitimde yaşadığı uyum bozukluklarının kimi zaman yanlış değerlendirildiğine de değinen Ekin, bu sorunlar arasındaki ayrımlara dikkat çekiyor: “Birinci sınıfa yeni geçmiş çocuklarda görülen uyum bozuklukları zaman zaman öğretmenler tarafından hiperaktivite veya dikkat bozukluğu olarak değerlendirilir. Öğretmenin çocukla baş edememesi ve çocuğun uyum sürecinde böyle bir yöne kayması olasıdır. Dolayısıyla, dikkat eksikliği ile hiperaktivitenin ayrı şeyler olduğunu unutmamak, bunları birbirine karıştırmamak gerekir. Uyum sürecinde problem yaşayan çocuklarda dikkat eksikliği veya hiperaktivitenin bulunmadığı durumlarda, sorunun özgül öğrenme güçlüğünden kaynaklanabileceği de ihtimaller arasında bulundurulmalıdır.”

Okul öncesi eğitim azınlık okulunda olmalı

Bomonti Mıhitaryan’dan önce Kalfayan Okulu’nda da bir panel düzenleyen ikili, önümüzdeki haftalarda Anarad Hığutyun Okulu’nda okul öncesi eğitim üzerine bir seminer verecek. Ökke azınlık okullarında erken yaşta yaşanan kültür karmaşasının önüne geçilebilmesi için şu tavsiyelerde bulunuyor: “Çocuklar, içinde doğup büyüdükleri kültürden kopmamak için, okul öncesi eğitimi azınlık okulunda almalılar. Zira, okul öncesi dönemde kullanılan dil mutlaka anadili olmalı. Örneğin Ermeniceyi anaokulunda vermiyorsak, çocuklara birinci sınıfta ya da lisede Ermenice konuşmaları için baskı yapamayız. Çocukları anadillerine yönlendirmemiz gerekiyor. Çocuk kendi kültürünü öğrenmeden ne İngilizceyi, ne de Fransızcayı öğrenebilir.”

Azınlık toplumlarına mensup çocukların en azından okul öncesi eğitimlerini kendi okullarında almaları gerektiği konusunda meslektaşıyla aynı görüşü paylaşan Serhan Ekin de, durumu şöyle değerlendiriyor: “Kültürel uyum sürecini etkileyen en önemli faktör çocuğun ne derecede açık bir ortamda yetiştiği. Azınlık ailelerinin çocuklarının, azınlık okullarında gelenek ve göreneklerini öğrendikleri ve dinî vazifelerini yerine getirebildikleri için kendilerini kendi ortamlarında hissettiklerini görüyoruz. Çocuk azınlık okuluna gittiğinde, evde de, okulda da o dili konuşabiliyor ama bir devlet okuluna gittiğinde, örneğin Paskalya’yı kutlayamıyor. Burada çizilmesi gereken ince çizgi, bir tarafı yaparken diğer tarafı inkâr etmemek. Olası kültür çatışmalarını önleyebilmek için bu tür kültürel farkların, çocuğa anlayabileceği ölçüde aktarılması gerek.”

Dikkat edilmesi gerekenler

Eğitimin içermesi gereken koşullar üzerinde de duran ikili, göz önünde bulundurulması gereken noktaları şöyle açıklıyor: “Öncelikle okul seçimi önem taşıyor. Velilere, okulun eğitim kadrosundaki öğretmenlerin akademik geçmişlerini ve okulun sosyal faaliyetlerini göz önünde bulundurmalarını öneriyoruz. Çocuğun eğitim sürecine destek olabilecek zekâ testleri de mevcut. Labirent, aritmetik, küplerle desen, genel kültür gibi başlıkların yer aldığı testlerle, okul öncesi eğitime başlamadan önce, çocuğun güçlü ve zayıf yönleri belirleniyor. Bu ne kadar önceden tespit edilirse, çocuğun zayıf yönlerini güçlendirmek ve güçlü yönlerinin üzerine gitmek o kadar kolay olur. Böylece veliler ve öğretmenler için çocuğu yönlendirmede güvenilir bir harita elde edilir ve velinin istekleri değil, çocuğun yapabilecekleri ön plana çıkarılabilir.”

Senelerdir hayalini kurduğu ‘Ermeni çocuklar için anaokulu’ projesini hayata geçirmek isteyen Ökke destek beklediğini belirtiyor: “Ermeni çocuklar gitgide dağılıyor. Beşi bir Ermeni okulunda, diğer beşi ayrı bir Ermeni okulunda; hiçbir yerde 20-30 kişi yok. Onun yerine her şeyi kapsayan, kaliteli bir eğitimle, yalnızca 0-6 yaş grubu için böyle bir proje başlatmak istiyorum. Anadolu ve Avrupa yakalarında birer merkez açılabilirse, orada psikolojik destek, test uygulamaları, rehberlik ve danışmanlık hizmeti vermek isteriz.”

Enna Ökke’nin bu yolda en büyük destekçilerinden biri olan Serhan Ekin, bu proje aracılığıyla Ermeni toplumunun ihtiyaç duyduğu toplumsal destek ve bütünlüğün de temelden sağlanabileceğinin altını çiziyor: “Herkesin aynı ortamda bulunması, o kültürün devamı açısından da çok önemli. Ayrıldıkça bütünlük ortadan kaybolur. Bir bütünlük sağlamak için çaba sarf ediliyor ama bu ancak temelden sağlanabilir. Yani o kuşak 20-25 yaşına geldiğinde bütünlük ortaya çıkacak ve onlar da çocuklarını aynı şekilde yetiştirecek.”

AGOS

Millî Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürü Funda Kocabıyık, okul öncesinde okullaşma oranlarının 2003 yılına göre yüzde 300 arttığını açıkladı. Kocabıyık, ilkokul çağında olup okul öncesine kayıt yaptıran öğrenci sayısının 138 bin 439, 60-66 aylık olup ilkokula kayıt yaptıranların ise, 74 bin 141 olduğunu belirtti.

MEB Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği tarafından Sakıp Sabancı Basın Merkezi’nde düzenlenen “Basın Merkezi Toplantıları”na katılan Temel Eğitim Genel Müdürü Funda Kocabıyık, okul öncesi okullaşma oranlarına ilişkin gazetecilere bilgiler verdi. Kocabıyık, okul öncesinde okullaşma oranlarının 2003-2004 eğitim-öğretim yılına göre 2014-2015 eğitim öğretim yılında yüzde 300 arttığını söyledi. Genel Müdür Kocabıyık, ilkokul çağında olup okul öncesine kayıt yaptıran öğrenci sayısının 138 bin 439, 60-66 aylık olup ilkokula kayıt yaptıranların 74 bin 141 olduğunu belirterek, Ayarlanmış Brüt Okullaşma oranının yüzde 75,5 olduğunu söyledi. Kocabıyık, çağ nüfusu 937 bin olan çocuğun 503 bin 926’sının okul öncesine devam ettiğini ifade ederek, Brüt Okullaşma Oranı’nın ise yüzde 66.02 olduğunu belirtti.

EN ÇOK OKUL ÖNCESİNDE OKULLAŞMA ORANI ARTTI

Okul öncesinde olması gereken çağ nüfusundaki çocuklardan bazılarının ilkokula kayıtlarının yaptırıldığına dikkat çeken Kocabıyık, yıllara göre okul öncesi okullaşma oranlarına ilişkin şu bilgileri verdi:

Okullaşma oranı 2002´de yüzde 11, 2003´te yüzde 12.5 oldu. Son 12 yıldaki verilere baktığımız zaman tüm eğitim kademeleri içerisinde en çok okul öncesi eğitimde okullaşma oranı arttı. Okul öncesi eğitimde yüzde 300 oranında bir artış var. 2014-2015´te okullaşma oranı yüzde 45.1. Bunu lise kademesi takip ediyor, burada artış yüzde 87. Geçen seneki önlemlerle 100 bin çocuğu eğitim öğretime kazandırdık. Bu da 5 yaşta tarihsel olarak en yüksek orandaki artış.

Alınan önlemlerle ve yapılan teşviklerle okul öncesinde yüksek artış sağlandığını vurgulayan Genel Müdür Kocabıyık,

Böylece bu yıl 97 bin 640 çocuğumuz daha okul öncesine kayıt yaptırmış oldu. Yaş grupları itibariyle, 3 yaş grubu çocuklarda yüzde 31; 4 yaş grubu çocuklarda yüzde 11; 5 yaş grubu çocuklarda ise yüzde 25 oranında artış sağlandı.

değerlendirmesinde bulundu.

Kurum bazında öğrenci sayıları ile ilgili bilgi veren Genel Müdür Kocabıyık,

Resmi okullarda yüzde 84´ü olmak üzere 976 bin 296 öğrenci bulunuyor. Özel okulların payının en yüksek olduğu alan okul öncesinde, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’na bağlı okulları da kattığımızda okul öncesi eğitimde özel sektörün payı yüzde 15´tir.

dedi.

ERKEN ÇOCUKLUK EĞİTİMİ DAİRE BAŞKANLIĞI KURULDU

10’uncu Kalkınma Planı’nda 2014-2018 yılı hedefine göre, okul öncesi eğitimle ilgili 4-5 yaş grubu okullaşma oranının plan sonunda yüzde 70’e yükseltilmesini hedeflediklerini söyleyen Kocabıyık,

Okul öncesi eğitimin yaygınlaştırılması ve eğitimle istihdam ilişkisinin güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yapılacak. Böylece öğrencilerin sosyal, zihinsel, duygusal ve fiziksel gelişimine katkı sağlayan okul öncesi eğitim, imkânları kısıtlı hane ve bölgelerin erişimini destekleyecek şekilde yaygınlaştırmayı hedefliyoruz.

diyerek konuştu.

Millî Eğitim Bakanlığı’nın öncelikleri arasında nitelikli, kolay erişilebilir okul öncesi eğitim imkanlarını tüm çocuklar için ulaşılabilir kılmak olduğunu vurgulayan Kocabıyık, konuşmasına şöyle devam etti:

Tüm çocukların zorunlu eğitime başlamadan önce, en az bir yıl okul öncesi eğitimden faydalanmasını sağlamak. Dezavantajlı çocukların okul öncesi eğitimden faydalanmasını sağlamaya yönelik çalışmalar yapmak. Erken çocukluk eğitimi için yapılan hizmetlerin daha etkin ve etkili yürütülmesi için Temel Eğitim Genel Müdürlüğü bünyesinde Erken Çocukluk Eğitimi Daire Başkanlığı kuruldu.

DEZAVANTAJLI ÇOCUKLAR İÇİN ÇALIŞILIYOR

Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği’ne ‘Okul öncesi eğitim hizmeti resmî okul öncesi eğitim kurumlarında ücretsizdir’ maddesinin eklendiğini hatırlatan Kocabıyık,

Özellikle dezavantajlı çocukların aileleri üzerindeki ekonomik yükün minimize edilmesi amaçlandı. Mevcut fiziki mekânlardan üst düzeyde faydalanmak için ikili eğitime geçildi. Çalışan annelerin çocuklarının ikili eğitimden dolayı mağdur olmamaları için çocuk kulüpleri yaygınlaştırılarak faaliyetleri yeniden düzenlendi. Maddi durumu yetersiz dezavantajlı çocuklar için çocuk başına aylık 25 lira bağış kampanyası sayesinde, çocuk başına yılda 300 lira kaynak aktarılarak okula devamları sağlandı. Bu kapsamda 2 yılda 14 bin çocuk okula kazandırılmış oldu.

diye konuştu.

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile yapılan görüşmeler neticesinde Şartlı Eğitim Yardımı’ndan okul öncesi eğitime devam eden çocukların faydalanmasının sağlandığını aktaran Kocabıyık, farklı kurumlara bağlı faaliyet gösteren erken çocukluk eğitim kurumlarının verilerinin e-okul sistemine aktarıldığını belirtti.

HER MAHALLE VE KÖYE OKUL ÖNCESİ

Nüfusu az veya daha küçük yerleşim yerlerindeki derslik ihtiyacını karşılamak için 1 ve 2 derslikli ana sınıfı projeleri geliştirildiğini dile getiren Kocabıyık, konuyla ilgili şunları söyledi:

Okul öncesi eğitim alan tüm çocuklara Pamuk Şekerim adlı ücretsiz eğitim materyalleri dağıtıyoruz. Ayrıca okul öncesinde kalite standartları sistemi ilköğretim kurumları standartları sistemine entegre edildi. Dezavantajlı bölgelerde bulunan çocukların erişimlerini sağlamak için kurum temelli modellerin yanı sıra toplum temelli modeller çeşitlendirildi ve yaygınlaştırıldı. Fiziki kapasite eksikliği nedeniyle erken çocukluk eğitiminden faydalanamayan çocukların mağduriyetini gidermek amacıyla 144 atıl binanın onarımı yapılarak erken çocukluk eğitimi merkezine dönüştürüldü, böylece bu kurumlarda yaklaşık 3 bin çocuğun eğitim almaları sağlandı.

Her mahalle ve köye okul öncesi eğitim hizmetinin götürülmesi ve toplum temelli modellerin yaygınlaştırılması için 1 ve 2 derslikli ana sınıflarının yapımına devam edileceği bilgisini veren Kocabıyık, Gezici Sınıf-Gezici Öğretmen uygulamasını yaygınlaştırmayı hedeflediklerini belirterek,

Yeteri kadar çocuk olmadığı için sınıf açılamayan ve taşınamayan yerleşim yerlerindeki çocukların da okul öncesi eğitim hizmetlerinden faydalanabilmesi için gezici sınıf-gezici öğretmen modelleri üzerinde çalışmalarımız devam edecek.

diye konuştu.

Antalya’da düzenlenen 19’uncu Milli Eğitim Şurası’nda dört ana başlık altındaki grup görüşmelerinin ikinci gününde birçok konu gündeme geldi. Buna göre okul güvenliği kapsamında öğretmenlerin öğrencilerin bilgilerini emniyetten istemesi önerisi, itirazlara rağmen kabul edildi.

Antalya’da düzenlenen 19’uncu Milli Eğitim Şurası’ndaki grup toplantılarında, okul idarecileri için kadın kotası getirildi. Kotanın yüzde kaç olacağı kararı idareye bırakıldı.