Okul korkusunun okul çağı tüm çocuklarda görülen bir sorun olduğunu belirten Medical Park Samsun Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Uzm. Dr. Serkan Süren,

Ancak bu korkunun giderek şiddetinin artması, alınan tüm önlemlere ve destekleyici tutumlara karşın çocuk, okula uyum sağlayamıyorsa çocuğun ayrılık anksiyetesi bozukluğu açısından değerlendirilmelidir. Bu bozukluk ise en sık okul yaşı olan 6-9 yaşlar arasında başlar ve yaklaşık olarak bu yaş grubunda yüzde 4-5 sıklığında görülür.

dedi.

İlköğretime başlamanın, çocuğun hayatındaki en önemli dönüm noktalarından biri olduğunu ifade eden Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Uzm. Dr. Serkan Süren,

Okula başlamayla birlikte o güne kadar olan günlük yaşantısı tamamıyla değişmiştir. Kendisinden buna uyum sağlaması, başarılı olması beklenmektedir. Bunların hepsini tek başına başarabilmesi için, ailesinin özellikle de anne-babasının desteğine çok ihtiyacı vardır. Bu süreçte ebeveynlerin görevi çocuğun kafasında oluşabilecek sorulara, endişelere olabildiğince net ve tutarlı yanıtlar vermek, okula gitme konusunda isteksizlik olursa ilk olarak sakin ve soğukkanlı davranmaktır.

ifadelerini kullandı.

“ÇOCUĞU KIYASLAMAK UYUMU ZORLAŞTIRIR”

Çocuğu kıyaslamanın uyumu zorlaştırdığını vurgulayan Dr. Serkan Süren,

Okula başlama, sadece çocuklar için değil aileleri için de önemli ve heyecan verici bir olaydır. Hatta bazen anne-babalar, çocuklardan daha zor alışabilmektedirler. Çocuklar, çevrelerini çok iyi gözlemlerler ve yakın çevrelerindeki kişilerin tepkilerinden etkilenirler. Ebeveynler, kendi okul deneyimlerinden, kişiliklerinden, beklentilerinden, aile ilişkilerinden etkilenerek, çocuklarının okul yaşamını yönlendirir, onları başka çocuklarla kıyaslayabilir. Bu durum da çocuğun okula uyum sürecini olumsuz etkiler. Uyum problemi yaşayan çocuklarda, anne-babalarının okuldan gitmelerine izin vermeme, arkalarından ağlama gibi yakınmalar ve baş ağrısı, mide bulantısı, kusma gibi bedensel belirtiler gözlenebilir. Okulun ilk günlerinde bu belirtiler tüm çocuklarda görülebilir. Bu belirtilerin çocuk okula alıştıkça giderek azalması beklenmektedir ancak yakınmalar giderek artar, ya da bir aydan uzun sürerse çocuk psikiyatristinden yardım almak gerekmektedir.

şeklinde konuştu.

“AİLE İÇİ İLETİŞİMSİZLİK OKUL FOBİ OLUŞTURUYOR”

Aile içi iletişimsizliğin okul fobisi oluşturduğunu dile getiren Süren şu bilgileri verdi:

Çocuk belli alanlarda yetersizlik yaşıyorsa, zor öğreniyorsa, kendine güveni azsa, okula uyum sorunu yaşayabilir. Bunun yanı sıra aile içi iletişim sorunları, boşanma, kardeş kıskançlığı, ailede ölüm, kaza ve hastalık gibi nedenler de bu süreci zorlaştıran etkenlerdendir. Bu durumda aile de çocuğa baskı yaparsa çocukta okul fobisi oluşabilir. Okul fobisi yaşayan çocuklar öğretmenden korktuğunu, arkadaşlarıyla anlaşamadığını söyleyebilir, bazen sınıftan çıkma, okuldan kaçma görülebilir. Çocuğun okula uyum sürecinde, aile-çocuk-okul arasında kurulan ilişkinin çok önemli bir rolü vardır. Aile, çocuğuyla okulda yaşadıklarını her zaman paylaşabilmeli, çocuğa korkularını, heyecanını, sevincini konuşabileceği bir ortam hazırlamalıdır. Okul da, çocuğun uyumunu kolaylaştırmak için gerekli destekleyici ortamı sunmalıdır. Aile ve öğretmen iletişim içinde olarak ve okulun rehberlik servisinden de danışmanlık alarak, bu süreci hep birlikte yönetmeli ve iyi bir işbirliği içinde ortak hareket edebilmelidir. Çocukla empati kurmak, onu anlamaya çalışmaktır. Çocuk, onu rahatsız eden bir duruma karşı duygusal bir tepki vermektedir. Bunu fark edip, onu anlamaya çalışmak en doğru yaklaşımdır.

“ÖĞRETMEN-AİLE İŞBİRLİĞİ ŞART”

“Okul reddine hangi durum ve duygu neden oluyor, öncelikle sorunun kaynağı tespit edilmeli, ona göre bir çözüm üretilmelidir” diyen Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Uzm. Dr. Serkan Süren şöyle devam etti:

Bunun için bir psikiyatri merkezinden yardım almalıdır. ‘Bir süre okula gitmesin, bekleyelim geçer belki’ yaklaşımı doğru değildir. Çocuğun okula gitmediği sürece okula başlaması daha da güçleşir. Ailenin, çocuğun okula devamıyla ilgili kararlı olması gereklidir. Fakat çocuğa, bu sorunun tüm aileyi ilgilendirdiği, sadece çocuğun sorunu olmadığı hissettirilmelidir. Öğretmen ve ailenin sıkı işbirliği içinde olması gereklidir. Öğretmenin güven verici ve zorlayıcı olmayan tarzı önemlidir. Çocuğun okulla ilgili duygu ve endişelerini ifade etmesine fırsat tanınmalıdır. Çocuğunuzun okulla ilgili sorduğu sorulara dürüst ve detaylı cevaplar verilmelidir. Çocuğunuzun okulla ilgili korkuları parmak emme, bebekçe konuşma ya da yatağını ıslatma gibi birtakım problem davranışlar olarak kendini gösterebilir, anne babalar rutinlerini bozmadan okulla ilgili pozitif yaklaşımlarına devam etmelidir. Çocuğunuza karşı sakin ve sabırlı olmaya çalışılmalı.

“SOSYAL AKTİVİTELERE TEŞVİK EDİN”

Uzm. Dr. Serkan Süren açıklamasını şöyle tamamladı:

Okul başlamadan önce çocuğun ebeveynleriyle birlikte gideceği okula ziyarette bulunması, mümkünse çocuğun gideceği sınıfı görmesi, öğretmeniyle tanışması, okula uyum süreci açısından çok yararlı olacaktır. Ayrıca okul alışverişini çocukla birlikte yapmak, yeni eşyalar, kıyafetler, eşyalarını koyabileceği bir çanta alışverişi yapmak çocukları çok motive edebilmektedir. Okulda derslerin yanı sıra keyifli aktivitelerin de olduğunu anlatmak, çocuğun sosyal etkinliklere katılmasını teşvik etmek de motivasyonunu arttıracaktır. Ayrıca ebeveynlerin kendi okul fotoğraflarını çocuklarına gösterip, kendi anılarını paylaşmaları da çocuklar için rahatlatıcı olmaktadır.

İHA

Öncelikle yeni eğitim yılımıza başlayalı birkaç gün olmuşken hepimize başarılı ve sağlıklı bir eğitim-öğretim yılı dilerim. Bazılarımız için yeni başlangıçlar, bazılarımız için yuvaya dönüş, bazılarımız için belki de yeni ve mecburi bir değişiklik anlamına gelen okullarımızda yaşanabilen bir durumdan bahsetmek istiyorum bu yazımda. Okul Fobisi..

Keyifli okumalar..

Literatür tarihçesi nedir? Okul Fobisi nedir? Kaynağı ne olabilir? Durumla başa çıkabilmek için bir takım öneriler, konu başlıklarım olacaklardır.

Okul Fobisi (school phobia) ilk olarak 1913 yılında İsviçreli Psikiyatrist Carl Jung tarafından tanımlanmış olup, daha sonralarda ise 1941 yılında Johnson ve arkadaşları tarafından yapılan çalışmalarda yer almış bir konudur. İngiltere de okulu reddetme (school refusal) olarak eş değer tanımlanmış olan okul fobisine baktığımızda 100 yıl önce bile psikiyatristlerin ve psikologların üzerinde araştırmalar yaptığı, psikoloji biliminin ise kabul ettiği bir durum olarak literatürde yer almaktadır.

Aslında hepimiz yeni ve bilinmeyen bir ortama gireceğimiz zaman kaygı ve korku yaşayabiliriz, bu doğal bir şeydir. Yetişkin olduğumuz ve bir şeyleri kontrol edebildiğimiz için de bu kaygının ve korkunun büyük bir kısmını bastırır, kendimizi telkin eder, rahatlatır ve yeni süreçlere, ortamlara alışma sağlarız. Aslında bunu böyle yapmayı yetişkin olma sürecinde bir şekilde öğreniriz, -hayat bize öğretir- ama bu mekanizmanın çalışmadığı ve henüz bu kaygı kontrol durumunu başaramayan birileri vardır. Çocuklarımız.. Anasınıfına veya ilkokula gidecek olan çocuklarımız için bu yeni başlayan okul sistemi aslında bir nevi bilinmeyen şeyden korkma durumudur. Unutulmaması gereken önemli nokta okul fobisinin  doğal bir kaygı olması, geçici bir süreç olması ve çocukla bu doğal durumu kabul ederek, sabırlı bir şekilde çalışılması gerektiği oluşudur.

Biz yetişkinler duygularımızı, kaygılarımızı çok daha rahat şekilde ifade edebilirken, çocuklar bunu davranışlarıyla gösterir, yani tam okul zamanına yaklaşırken oluşan mide bulantıları, karın ağrımaları okula gitme eylemi ertelenince veya ortadan kaldırılınca çoğu zaman geçer. Bu durumda ‘kaygı duyuyorum, korkuyorum, başaramam’ diyemeyen çocuğumuz olayı karnım ağrıyor, midem bulanıyor, çok hastayım söylemlerine dönüştürür.

Okul fobisinin bir diğer kaynağı da çocuğun güvenli ortam (evi) güvenli kişilerden (anne, baba veya bakımını yapan kişiler ) ayrılma korkusudur. Anneye çok bağımlı olarak yetişmiş olan çocuk ”Okulda benimle kim ilgilenecek?’,  ”Ben evden gidersem annem ne yapacak?”, ”Ya aileme bir şey olursa?” gibi düşüncelerle kaygısını besleyecek ve okula gitmek istemeyecektir. Ebeveyn yanlış tutumlarından kaynaklanan ve sağlıklı bir ayrışmanın gelişmediği ailelerde kişilerin yaşadığı kaygılar da kolayca çocuğa geçebilmekte ve bu durum çocuğu olumsuz etkileyebilmektedir.

Sadece anasınıfı veya ilkokula başlarken yaşanabilen bir durum değildir okul fobisi. Ara sınıflarda ya da ortaöğretim kademesinde de görülebilmektedir. Bu durumu tetikleyen ve ortaya çıkmasına neden olan bazı durumlar yaşandığında çocuklarda kendini okul fobisi olarak gösterebilmektedir. Bu durumlardan bazıları;

Okul fobisiyle baş etme ve bu durumu çözmede aileye verilebilecek bazı öneriler vardır.

Seçil KORKMAZ’ın tüm yazıları için tıklayın.

Bu yazının tüm hakları ozancorumlu.com’a aittir. www.ozancorumlu.com biçiminde aktif bağlantı kurulabilir, açık kaynak gösterilmek kaydıyla içerik kullanılabilir. Açık kaynak göstermeden yapılan alıntılar için yasal takip yapılacaktır. ©