Katılımcıların yüzde 64’ü ders kitaplarının yanında yardımcı kaynak kullandığını belirtiyor. Sendika yetkilileri bu oranı, “Bedava ders kitabı olumlu bir yaklaşım olsa da içerik ve yeterlik açısından gereken kaliteye ulaşılmadığı sürece eğitim kalitesinden söz etmek söz konusu olamayacak” şeklinde yorumluyor. Katılımcıların yüzde 76’sı müfredat oluşturma konusunda öğretmenlerin fikrinin alınmadığını belirtirken, yüzde 50’si ders içeriklerinin öğrenci seçme sınavlarıyla uyumlu olmadığını iddia ediyor.

Ankette öne çıkan diğer bulgular ise şöyle:

SEÇMELİ DERSLER ZORUNLU GİBİ: Okutulan seçmeli dersler, ihtiyaca cevap verme ve çeşitlilik açısından değerlendirildiğinde katılımcıların yüzde 60’ı eksik olduğunu belirtiyor. Sendika bu oranı şöyle yorumluyor: “Seçmeli ders uygulaması başlatılırken okullarda mevcut öğretmen sayıları ve hangi dersi hangi branştan öğretmenin vermesi gerektiği konusunda gerekli çalışma yürütülmediği için seçmeli dersler okul imkânları ile sınırlanmış, dolayısıyla bu dersler ‘seçmeli’ olmaktan çok ‘zorunlu seçmeli’ye dönüştü.”

DERSLER BİLİMSEL Mİ?: Ders içeriklerinin bilimselliği konusunda ise öğretmenlerin yüzde 68’i ‘geliştirilebilir’ cevabını veriyor. Okutulan dersler ve içeriklerini özgürlükçü, empatik ve farklı bakış açılarına saygılı bireyler yetiştirmeye katkı sağlama bakımından ‘kısmen’ yeterli bulanların oranı yüzde 43, ‘yetersiz’ bulanların oranı yüzde 44 ve ‘yeterli’ bulanların oranı ise yüzde 12 olarak belirlendi.

AKILCI DÜŞÜNME AÇISINDAN YETERSİZ: Katılımcıların büyük bir bölümü okutulan dersleri ve içeriklerini akılcı düşünme, problem çözme becerisi kazandırma açısından olumsuz yönde değerlendirdi. İçeriklerin yetersiz olduğunu düşünenlerin oranı yüzde 46 iken, geliştirilmesi gerektiğini düşünenlerin oranı yüzde 47.

FİZİKSEL VE RUHSAL İHTİYAÇLARA CEVAP VERMİYOR: Ders içeriklerini çocuk ve gençlerin sosyo-kültürel ihtiyaçlarına cevap vermesi bakımından yeterli bulan katılımcı sayısı yüzde 6. Sendika yetkilileri bu durumu, “Eğitimcilerin değerlendirmeleri gösteriyor ki, müfredatımız akademik odaklı bir yapıya sahip, çocuk ve gençlerin fiziksel-ruhsal ihtiyaçlarına cevap vermekten ne yazık ki çok uzak” diyerek yorumluyor.

BİLGİ SINIFI GEÇMEK İÇİN EZBERLENİYOR: “Okullarda okutulan dersleri ve içeriklerini bilgiyi kullanılabilme becerisi kazandırma ve uygulamalı eğitime uygunluk açısından nasıl buluyorsunuz?” sorusuna katılımcıların yüzde 58’i ‘yetersiz’, yüzde 35’i ‘geliştirilebilir’ yanıtını veriyor. Sendika bu durumu şöyle yorumluyor: “Eğitimcilerin büyük çoğunluğunun seçimleri, eğitim içeriklerinin bilgiyi kullanmaktan çok bilgi aktarmaya yoğunlaştığını gösteriyor. Öğrenmenin ihtiyaçtan doğduğu gerçeği dikkate alındığında, kullanılabilir hale gelmeyen bilgi salt ders/sınıf geçmek üzere ezberlenen bilgi olmaktan öteye geçemiyor.”

ÖĞRETMENİN FİKRİ ALINMIYOR: Katılımcıların yüzde 76’sı müfredat oluşturma konusunda kendilerinin fikrinin alınmadığını belirtiyor.

Anadolu Eğitim Sendikası (AES) İl Başkanı Nihat Örs son günlerde Milli Eğitim müfettişlerinin okulları gezerek okullarda öğretmenlerin kaynak kitap tavsiye edip etmediğini soruşturmasını eleştirerek ‘Okullarda öğretmenlerin kaynak kitap tavsiye edip etmedikleri sorgulanması öğretmenin motivasyonunu bozmakta öğrencisinin gözünde tavsiye ettiği kaynaktan çıkar sağlayan bir kişi konumuna düşürmektedir. Okullardaki kaynak kitap sorununun sorumlusu öğretmen değil, çarpık eğitim sistemimizdir.’ dedi.

Çarpık eğitim sisteminin her geçen gün yeni sorunlar ürettiğinin altını çizen Anadolu Eğitim Sendikası (AES) İl Başkanı Nihat Örs, öğretmenlerin bu çarpık sistemin çarkları arasında kalan kişiler olduğunu ifade etti. Örs, öğretmenin bir taraftan okul ve öğrenci başarısının arttırılması için elinden geleni yapmaya çalışırken bir taraftan da çalışma alanını zorlaştırıcı, rencide edici tutumlar, suçlamalar ile karşı karşıya kaldığını kaydetti.

Başarının arttırılması ile ilgili olarak hesap sorulan konumda olan ancak önüne  engeller konan öğretmenlerin gayretini görmezden gelmenin, onları rant peşinde koşan kişiler olarak öğrencinin ve velinin gözünde küçük düşürmenin kimseye bir yarar sağlamayacağını söyleyen Örs, açıklamasında şu görüşlere yer verdi: “ Ders kitaplarının öğrencinin bilgisini kontrol etmede, sınavlara hazırlamada yetersiz olduğu fikri oldukça yaygın bir görüştür. Öğretmenlerimiz öğrencilerinin konuları daha iyi pekiştirebilmeleri, sınavlara daha iyi hazırlanabilmeleri için kaynak kitaplara yönelmekteler. Milli Eğitim Bakanlığının soru havuzu ve kaynak olarak gösterdiği EBA kullanım olarak işlevsel hale gelememiştir. Akıllı tahtalar ile tabletler uyumlu olmadığından sınıf içinde bu sistemden yararlanılamamaktadır. Ayrıca sınıflarında internet bağlantıları bulunmayan bir çok okul vardır. Bazı sınıfların tabletleri henüz dağıtılmıştır. Öğretmenler her geçen günün öğrencinin aleyhine işlediğini düşündüğünden bilgiye zamanında ulaşmak için kaynak kitap tavsiye edebilir. Kaldı ki kaynak kitabı öğrenciler de tavsiye edilmesini istemektedirler. Çünkü onların da ihtiyaçlarını ders kitapları karşılamamaktadır. Devlet eğer kaynak kitap alınmasını istemiyorsa kendi kaynak kitabını basmalıdır. Sınav olduğu müddetçe ders kitabından hariç kaynak kitaba ihtiyaç bitmeyecektir. Meselenin veli boyutuna gelindiğinde veliye ekstra bir yük geldiği doğrudur. Öğrenci her dersten kaynak kitap aldığında bütçeye ek bir yük getirecektir. Ancak unutulmamalıdır ki alınan kitaplar çocukları içindir. Devlet kaliteli ve ulaşılabilir bir kaynak ortaya koyduğunda bu sorun kendiliğinden çözülecektir. Hiç bir öğretmen gereksiz yere öğrencisinin masraf yapmasını istemez. Akıllı tahtalar ve tabletler maalesef bu sorunu çözecek konuma gelememiştir. Şikâyetler üzerine okullarda yapılan soruşturmalar öğrenci, öğretmen ve velileri karşı karşıya getirmektedir. Öğrenciler öğretmenlerini ele veren konumuna düşürülmektedir. Oysaki öğretmenler kendi ceplerinden de para vererek öğrencilerine kaynak kitap almaktalar. Bu konuda bir istismarın olduğu tespit edildiyse genele yaymadan, okul ortamını, öğrenci ve öğretmenin huzurunu bozmadan yapılmalıdır. Özel okullara kaynak ayıran devletimiz kendi okulunun kaynak kitap sorununu da çözmelidir. Öğretmenini suçlayıcı değil, meseleyi çözücü şekilde tepki göstermelidir. Okullarda motivasyon ve heyecan kalmazsa, öğretmen öğrenci lehine düşündüğü tavsiyesinden bile soruşturulursa, rencide edilirse, emeği soruşturma dosyaları ile ölçülürse eğitimde başarı sağlanamaz.”

Anadolu Eğitim Sendikası Genel Başkanı Cansel GÜVEN’den aday öğretmenlere mektup var.

Cansel Güven’in mektubu şöyle:

Sahte diplomalarla, hırsızlanan sınavlarla, kopyalarla, istisnai kadrolarla devletin her kademesinde koltuk bulanlar bir taraftayken, atanmak için onlarca sınav kazanmış, yüz binlerle yarışıp ipi göğüslemiş, en zor bölgelerde, en sıkıntılı kurumlarda bir yıldır başarıyla öğretmenlik yapmış aday öğretmenlerin liyakati sorgulanıyor.  Bir performans, bir sahne (kürsü) sanatı olan, yetenek gerektiren mesleğe yeterliliği  test sınavıyla, çoktan seçeceklermiş.

Anadolu Eğitim Sendikası olarak yargıya taşımış olduğumuz, takvim itibari ile de Anayasa Mahkemesi gündeminde olan aday öğretmenlik sınavına ilişkin  karar henüz  çıkmadı. 6528 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 5. maddesiyle, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’nun 43. maddesine eklenen altıncı fıkranın Anayasa’nın 2., 10., 36. ve 90. maddelerine aykırılığı açısından iptali istenen hükümler; ihtisas mesleği olan öğretmenliğin, mesleğe başladıktan sonra tartıya vurulması anlamına gelmektedir.

Bir aday öğretmenin atamadan sonra doğrudan sınıfa alınması, 1 yıl boyunca öğretmenlik yaptırılması, performansının ölçülmesi ve yeterli bulunmasına rağmen, YAZILI (ve veya sözlü) bir sınavla BAŞARISIZ ilan edilmesi hukuken sorunludur. Öğretmenlik KANUNLA “ihtisas mesleği” sayıldığına göre, sınıfa ancak ihtisas sahibi girer. Öğretmen atamalarında diploma, formasyon, KPSS ve alan sınavı yeterlilikleri ölçen devlet, asaleti atamadan 1 yıl sonra ve SINAVLA vermeye kararlıysa, o 1 yılı sizi eğitmekle geçirmeli, danışman uzman öğretmen eşliği olmadan sınıfa almamalı, 1 yılın sonunda o yıl boyunca aldığınız eğitime dair ölçmeliydi. Böyle bir yol seçilmediği için sınav peşinen hukuksuzdur.

Yargının geç karar vermesi veya iptal yönünde karar vermemesi durumunda girilecek olan 11 Ekim Tarihli sınavda bir şekilde başarısız olan bir öğretmenin dersine girdiği öğrenciler açısından ayrı bir hukuki durum oluşur. Veliler asaleti onaylanmamış, resmi olarak YETERSİZ bulunmuş bir öğretmende geçen yılın hesabını bakanlığa sorma hakkına sahiptir. Yurt genelinde bu şekilde zincir dava açabilecek duyarlı veliler bakanlığı oldukça güç durumda bırakabilir, manevi zarar ve tazminat talepleri de doğar.

Aynı şekilde yıl boyu derslerine TEK BAŞINA girmiş, sınavlar yapmış, notlarını sisteme işlemiş, asil öğretmenle aynı sorumlulukları yerine getirerek geçer performans notu almış “aday öğretmen”, 100 test sorusuyla yeterlik ölçülemeyeceği gerçeğine dayanarak adaylığının kaldırılmasını talep edebilir, dava edebilir. Böyle bir davada EN ETKİLİ DELİL, sayıları 100 bini bulan ücretli öğretmenlerin varlığıdır. Bazı ücretli öğretmenlerimiz on yıl ve üzeri sürelerde sınıfta asil öğretmen gibi çalışmaktadır, sınav ve yeterlilik gibi ölçütler aranmadığı gibi bir kısmı öğretmenliğe kaynak bir lisans eğitimi almamıştır. Öğretmen yeterliliği liyakati arayan devletin bu çelişkiye yanıt vermesi gerekir.

Öğretmenlerimize, atanıncaya kadar kırk hendek atlatan sistem; atama sonrası da bir “oh” dedirtmedi. Bol bulunan şeyin UCUZ sayılması gibi, sıkıştıklarında “işinize gelirse, atama bekleyen yüzbinler var” denilmesi en hafifinden ayıptır. Bize verilen değer; biraz da bizim kendimize verdiğimiz değerle orantılı. Biz yurttaş yetiştirenleriz, kanunları, yönetmelikleri, kaderimizi bir gecede, bir kaç saatte değiştirenleri seçmekle kalmadık onları biz yetiştirdik.

Atanmamızla birlikte mesleki örgütlenme hakkımızı da kazanmış olduk ama çoğunlukla sendikamızı biz seçmedik. Önümüze konan bir çok resmi form gibi standart formlar arasında BİRSENdika dayatmasına maruz kaldık. Bu belki ilk sınavdı, çoğumuz sınıfta kaldı…

Üzerinden daha bir kaç hafta geçen toplu sözleşme dönemi dahil, öncesi ve sonrasında aday öğretmen çilesi temsil yetkili sendikanın gündemine gelmedi, bırakın dava etmeyi, bunu mesleki performansı arttıracak bizi geliştirecek İYİ BİR ŞEY olarak savunmaktalar. Aday öğretmenleri atanır atanmaz kendi yapılarına dahil etmeleri “bizden olmazsan işsiz günlere dönersin” söylemleri hem yalan hem suçtur. Türk Ceza Kanununun  ‘‘Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi’’ başlığını taşıyan 118. maddesi şöyle der: ‘‘Bir kimseye karşı bir sendikaya üye olmaya veya olmamaya, sendikanın faaliyetlerine katılmaya veya katılmamaya, sendikadan veya sendika yönetimindeki görevinden ayrılmaya zorlamak amacıyla cebir veya tehdit kullanan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.’’ İkinci fıkrasında ‘‘Cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bir sendikanın faaliyetlerinin engellenmesi halinde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.’’ Bu hüküm, size sendika dayatan idarecilerin memuriyetini bitirecek bir cezaya işaret ediyor.  Baskıyı tutanak altına alan, iki aday öğretmen bir okul müdürünü, şube müdürünü, milli eğitim müdürünü işsiz günlere döndürür. Her ilde her ilçede 2 cesur yürek çıkmıyorsa, dayatılan formu elinin tersiyle itecek “ sendikalı olmaya kendim karar verir, sendikamı kendim seçerim diyecek” öğretmenlerin çoğunlukta olmasını dilerim. Benim neslimi yetiştirecek, geleceğimizi şekillendirecek olan öğretmenler, sınıflarında insan hakları anlatacak, rol model olacak nitelikte olmalı.

Aday öğretmenleri bu siyasi baskıya, alçaltıcı sınav maceralarına teslim etmemek asaleten çalışan öğretmenlerin boynunun borcu olduğu gibi kendi geleceği için de önemli aslında. Stajyerlerimizi sisteme yem olarak teslim edersek, peşi sıra kıdemlileri de ölçecek yazılı sözlü sınavlara kapı açarız. Adaylığı atlatan emekliliğe kadar rahat ederim “hele şu köprüyü geçeyim, herkese DAYI diyeyim” yanılgısına düşmesin.  Burada bitmiyor, yeni başlıyor. Hepimizi adeta SÖZLEŞMELİ ÖĞRETMEN kılacak bir dönemin eşiğindeyiz. Güya ÖDÜL ve KARİYER olanağı sağlayacak bir performans değerlendirme sistemi ile şantaj, tehdit emekliliğe kadar sürsün istiyorlar. Buna birlikte ve örgütlü olarak direnmeliyiz.

Eğitim sistemi ve personel rejimi gibi geneli ilgilendiren davalarda yüksek yargının siyasetin baskısı altında çok zor karar verdiğini, karar Anayasa uygun ve mağdurlar lehine çıksa da gecikme yüzünden mağduriyet yaşanabildiğini hepiniz gözlemlemişsinizdir. Aday öğretmenlerin kaderini belirleyecek bu davanın en kısa sürede ve Anayasamızın temel ilkelerine uygun düşecek şekilde sınavın iptaliyle sonuçlanmasını bekliyor, hukuk devleti olduğumuza inanmak istiyorum. İnanç içinde beklemeyeceğim elbet, sendikamla birlikte sizin için kamuoyu oluşturmaya, mücadele etmeye devam edeceğim.

Tüm derdi 11 Ekim sınavı olan, ders mi çalışayım tatil mi yapayım açmazına düşen aday öğretmenlerime son sözüm: sık sık değişen, yine değişecek olan mevzuatı öğrenmek olmasa size “lütfen sınav için değil kendiniz için öğrenin” derdim. Öğretmen ömür boyu öğrencidir, bilginin zararı-fazlası yoktur. Beri yandan ezberleme baskısıyla kalan günleri zehir etmeyin. Adaylık sürenizi tamamladınız, performansınız geçer, disiplin cezalarınız yok ise (savunma vermek, birkaç kez uyarılmak sorun teşkil etmez) 11 Ekim kıyamet değil. Sizi işsiz günlere gönderemezler. Siz vazgeçip “çalışmıyorum” demediğiniz sürece her türlü meşru yolla hakkınızı arar, alırsınız. Bu sıkıntılı süreçte dertleşmek, moral bulmak için dostluklar önemlidir ama konu sendikal dayanışma ve hukuki destek gerektiriyorsa lütfen yol arkadaşınızı YETKİN olanlardan seçin, yetkili olanlar yüzünden bu haldeyiz çünkü.

Üzülmeyin, kaygılanmayın diyemem SIZLANMAYIN, TARAF OLUN diyorum. Sanal örgütler ve yalan örgütlerin bir hak kazandırdığı, bir hakkı koruduğu görülmemiştir. Sorunlar gerçek, tehlikeler de. Sizleri gerçekçi olmaya, geleceğiniz için gerçek hayatta bir şeyler yapmaya çağırıyorum. İdarecilerinizin gözlerinin içine bakıp “ben devletin memuruyum, senin değil” demekle başlayabilirsiniz. Menzile ulaşmak o ilk adımla mümkün olacak…

Cansel GÜVEN

Anadolu Eğitim Sendikası Genel Başkanı